Seensa
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Faaruun hundi kan Rabbii Gooftaa aalamaati. Nagaa fi rahmanni Rabbii Nabiyyii keenya Muhammad ﷺ, maatii isaanii fi sahaabota isaanii irratti haa jiraatu.Obsi amala guddaa Muslimni jireenya isaa keessatti qabaachuu qabu keessaa tokko. Namni jireenya keessatti rakkoo adda addaa mudachuu danda’a. Yeroo tokko dhukkuba, hiyyummaa, rakkoo maatii ykn yaaddoo jireenyaa keessa darba. Yeroo kanatti Muslimni Rabbii isaatti hirkachuu, ibaadaa isaa itti fufuu fi abdii rahmata Rabbii irraa hin kutanne ta’uu qaba.Islaamni obsa, salaataa fi Rabbitti hirkachuu nu barsiisa. Mee hiika obsa, gosoota isaa fi faayidaa isaa ragaa Qur’aanaa fi hadiisaa waliin haa ilaallu.
1. Obsi Maal Jechuudha?
Obsi jechuun ajaja Rabbii irratti jabaachuu, waan Inni dhoowwe irraa of qusachuu fi yeroo qormaataa waan Rabbiin hin jaallanne dubbachuu ykn raawwachuu irraa of to’achuudha.Obsi nama gadda hin qabne jechuu miti. Namni rakkoo keessa jiru gadduu fi boo’uu danda’a. Garuu gaddi isaa gara waan haraamaa raawwachuutti isa geessisuu hin qabu. Mu’minni rakkoo isaa keessatti Rabbiin kadhata, gargaarsa Isaa barbaada, akkasumas karaa halaalaa furmaata barbaada.
2. Qur’aanni Waa’ee Obsa Maal Barsiisa?
Rabbiin ol ta’e akkana jedha:يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ Hiika Afaan Oromoo:“Yaa warra amantan! Obsaafi salaataan gargaarsa barbaadaa. Dhugumatti, Rabbiin warra obsa qaban waliin jira.”Madda: Suuraa Al-Baqarah, aayata 153.Aayanni kun yeroo rakkoon nu mudatu obsa qabaachuu fi salaata irratti jabaachuu nu barsiisa. Muslimni yeroo rakkoo keessa jiru Rabbii isaatti du’aaii fi ibaadaan dhihaachuu qaba.Rabbiin akkasumas akkana jedha:إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍHiika Afaan Oromoo:“Dhugumatti, warri obsa qaban mindaan isaanii herrega malee guutumaan guutuutti isaaniif kennama.”Madda: Suuraa Az-Zumar, aayata 10.Aayanni kun mindaa guddaa obsi qabu nu yaadachiisa. Kanaaf Muslimni yeroo rakkoon isa mudatu obsa qabaachuu fi mindaa Rabbii irraa abdii qabaachuu qaba.
3. Gosoota Obsa Sadii
A. Ajaja Rabbii irratti obsa qabaachuu
Muslimni salaata, sooma, zakaa fi ibaadaawwan Rabbiin isa ajaje raawwachuuf obsa qabaachuu qaba.Fakkeenyaaf:Yeroo dadhabbii salaata isaa eeguu.Soomana dirqamaa raawwachuu.Barumsa amantii isaa itti fufuu.Hojii gaarii keessatti jabaachuu.
B. Waan Rabbiin dhoowwe irraa of qusachuu
Namni fedhii lubbuu isaa hordofuun cubbuu raawwachuu danda’a. Garuu Muslimni sodaa Rabbii qabaachuun waan haraama ta’e irraa of qusachuu qaba.Fakkeenyaaf:Sobuu irraa fagaachuu.Hattummaa fi gowwoomsaa dhiisuu.Nama irratti miidhaa geessisuu irraa of eeggachuu.Yeroo dallanu arraba ofii to’achuu.
C. Qormaata jireenyaa keessatti obsa qabaachuu
Dhukkubni, hiyyummaan, duuti nama jaallannu ykn rakkoon biraa nu mudachuu danda’a. Yeroo akkasii Muslimni Rabbiin kadhachuu, mindaa Isaa abdachuu fi karaa halaalaa rakkoo keessaa ba’uuf carraaquu qaba.Obsi jechuun furmaata barbaaduu dhiisuu miti. Sababoota sirrii fayyadamuun rakkoo furuuf carraaquu fi bu’aa isaa Rabbitti hirkachuun barbaachisaadha.
4. Hadiisa Nabiyyii ﷺ Waa’ee Obsa
Nabiyyiin Muhammad ﷺ akkana jedhan:وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ، وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً خَيْرًا وَأَوْسَعَ مِنَ الصَّبْرِHiika Afaan Oromoo:“Namni obsa qabaachuuf carraaqu Rabbiin isa obsiisa. Namni tokko kennaa obsa caalaa gaarii fi bal’aa ta’e hin kennamne.”Madda: Saxiih Al-Bukhaarii, hadiisa 1469; Saxiih Muslim keessattis hiika wal fakkaatuun gabaafame.Hadiisni kun obsi kennaa guddaa ta’uu isaa agarsiisa. Muslimni obsa shaakaluu, Rabbiin gargaarsa Isaa kadhachuu fi waan gaarii irratti of leenjisuu qaba.
5. Yeroo Rakkoon Si Mudatu Maal Gochuu Qabda?
Yeroo rakkoon si mudatu wantoota kana yaadadhu:Salaata kee eegi. Rakkoon kee Rabbiin irraa akka si fageessu hin godhin.Du’aaii godhi. Gargaarsa Rabbii kadhadhu.Haraama irraa fagaadhu. Rakkoon si mudate cubbuu raawwachuuf hayyama miti.Furmaata halaalaa barbaadi. Nama amanamaa irraa gorsa gaafadhu; carraa hojii fi barumsaas itti fufi.Rahmata Rabbii irraa abdii hin kutatin. Yeroo rakkinaatti Rabbiin kadhachuu fi hojii gaarii itti fufuun barbaachisaadha.Namoota biroo gargaaruu hin dhiisin. Hamma dandeessu nama biraatiif waan gaarii godhi.
6. Obsi Jireenya Keessatti Maal Faayidaa Qaba?
Yeroo jireenyi siif ulfaatu, Rabbiin kee kadhadhu. Yeroo milkaa’inni si harkaa fagaatu fakkaatu, carraaqqii kee hin dhaabin. Yeroo nama irraa miidhaan si mudatu, karaa sirrii fi haqaa ta’een furmaata barbaadi.Obsi kee ajaja Rabbii irratti jabaachuu, cubbuu irraa of qusachuu fi qormaata jireenyaa keessatti karaa sirrii hordofuu keessatti haa mul’atu.
7. Gorsa Muslimootaaf
Obsi nama yeroo rakkoo keessa jiru ariitiin abdii kutachuu irraa eega. Namni obsa qabu dogoggora isaa irraa barachuu, hojii isaa itti fufuu fi murtii isaa of eeggannoodhaan kennuu shaakala.Barumsa keessatti, hojii keessatti, maatii keessatti fi hariiroo namootaa keessatti obsi barbaachisaa dha.Haa ta’u malee, obsi jechuun miidhaa hunda callisanii fudhachuu jechuu miti. Namni cunqursaa ykn balaa keessa jiru gargaarsa barbaaduu, nama amanamaa mariisisuu fi karaa seera qabeessa ta’een of eeguuf tarkaanfii fudhachuu danda’a.
Yeroo jireenyi siif ulfaatu, Rabbiin kee kadhadhu. Yeroo milkaa’inni si harkaa fagaatu fakkaatu, carraaqqii kee hin dhaabin. Yeroo nama irraa miidhaan si mudatu, karaa sirrii fi haqaa ta’een furmaata barbaadi.Obsi kee ajaja Rabbii irratti jabaachuu, cubbuu irraa of qusachuu fi qormaata jireenyaa keessatti karaa sirrii hordofuu keessatti haa mul’atu.
Xumura
Obsi Islaama keessatti sadarkaa guddaa qaba. Ajaja Rabbii raawwachuu, waan Inni dhoowwe irraa of qusachuu fi qormaata jireenyaa keessatti jabaachuun obsa keessaa seena.Rabbiin warra obsa qaban keessaa nu haa godhu. Qalbii keenya haa jabeessu, rakkoowwan keenya karaa gaariin nuuf haa furu, hojii keenyaas nuuf haa qeebalu.آمِينَ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ
Yoo barruun kun si fayyade, namoota biroo waliin qoodi. Barumsa Islaamaa Afaan Oromoo dabalataa argachuuf Mana Kitaabaa Islaamaa Afaan Oromoo daawwadhu.
ARKAANA SALAATAA AKKA MADHHABA SHAAFI’IYYAH: BARNOOTA AFAAN OROMOO