Salaanni utubaa Islaamaa keessaa isa guddaa dha. Muslima hundaaf salaata isaa sirriitti barachuun, yeroo isaatti raawwachuunii fi akkaataa Rasuulli Muhammad ﷺ itti salaatan hordofuun barbaac.hisaa dha.Barreeffama kana keessatti arkaana salaataa akka Madhhaba Shaafi’iyyah keessatti barsiifaman ni ilaalla. Kaayyoon keenya, Muslimoonni Afaan Oromoo dubbatan salaata isaanii sirriitti barachuu fi wantoota salaata keessatti barbaachisoo ta’an hubachuuf gargaaruudha.
1. Arkaana salaataa jechuun maal jechuudha?
Arkaana salaataa jechuun qaamolee bu’uuraa salaataa keessaa wantoota salaanni isaan malee guutuu hin taane jechuudha.Arkaan tokko yoo hafee, haala isaa irratti hundaa’uun salaata sirreessuun yookaan irra deebi’anii salaatuun barbaachisaa ta’uu danda’a. Kanaaf, arkaana salaataa fi sunana salaataa walitti makuun sirrii miti.Hubachiisa: Kitaabota fiqihii Shaafi’iyyah keessatti lakkoofsi arkaana salaataa akkaataa isaan itti lakkaa’aman irratti hundaa’uun 17 yookaan 18 jedhamee dhiyaachuu danda’a. Matnu Abii Shujaa’ keessatti 18 jedhamee tarreeffama; Reliance of the Traveller keessatti immoo 17 jedhamee dhiyaata.
2. Arkaana salaataa akka Matnu Abii Shujaa’ keessatti tarreeffaman
1. Niyya (النِّيَّةُ)Niyya jechuun salaata kam akka salaatu qalbii keessatti murteessuu dha.2. Dhaabbachuu (الْقِيَامُ مَعَ الْقُدْرَةِ)Salaata dirqamaa keessatti nama dhaabbachuu danda’uuf dhaabbachuun barbaachisaa dha.3. Takbiiratul-Ihraam (تَكْبِيرَةُ الْإِحْرَامِ)Salaata jecha اللَّهُ أَكْبَرُ — “Allaahu Akbar” — jedhuun jalqabuudha.4. Suuratu Al-Faatihaa dubbisuu (قِرَاءَةُ الْفَاتِحَةِ)Suuratu Al-Faatihaa raka’aa hunda keessatti dubbisuun barbaachisaa dha. Matnu Abii Shujaa’ keessatti Bismillaahir-Rahmaanir-Rahiim Suuratu Al-Faatihaa keessaa aayata tokko ta’uu ibsa.Rasuulli ﷺ akkana jedhan:لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِHiikkaa: “Nama Suuratu Al-Faatihaa hin dubbisin salaanni hin jiru.”Madda: Sahiih Muslim, hadiisa 394a.5. Rukuu’a (الرُّكُوعُ)Rukuu’a jechuun salaata keessatti qaama gadi qabanii rukuu’a raawwachuu dha.6. Rukuu’a keessatti tasgabbaa’uu (الطُّمَأْنِينَةُ فِيهِ)Rukuu’a keessatti qaama tasgabbeessuun barbaachisaa dha.7. Rukuu’a irraa ol ka’uu (الرَّفْعُ)Rukuu’a irraa gara dhaabbataatti deebi’uun ruknii salaataa dha.8. Sirriitti dhaabbachuu (الِاعْتِدَالُ)Rukuu’a irraa ol ka’anii qaama sirriitti dhaabbachuun barbaachisaa dha.9. Dhaabbata keessatti tasgabbaa’uu (الطُّمَأْنِينَةُ فِيهِ)Rukuu’a irraa ol ka’anii dhaabbatan keessatti tasgabbaa’uun barbaachisaa dha.10. Sujuuda (السُّجُودُ)Sujuuda jechuun Rabbiif of gadi qabanii sujuuda raawwachuu dha.11. Sujuuda keessatti tasgabbaa’uu (الطُّمَأْنِينَةُ فِيهِ)Sujuuda keessatti qaama tasgabbeessuun barbaachisaa dha.12. Sujuuda lamaan gidduu taa’uu (الْجُلُوسُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ)Sujuuda jalqabaa fi lammaffaa gidduutti taa’uun ruknii salaataa dha.13. Taa’uma kana keessatti tasgabbaa’uu (الطُّمَأْنِينَةُ فِيهِ)Sujuuda lamaan gidduu taa’an keessatti tasgabbaa’uun barbaachisaa dha.14. Tashahhuda dhumaatiif taa’uu (الْجُلُوسُ الْأَخِيرُ)Tashahhuda dhumaa dubbisuuf taa’uun barbaachisaa dha.15. Tashahhuda dhumaa dubbisuu (التَّشَهُّدُ الْأَخِيرُ)Tashahhuda dhumaa akkaataa madhhaba Shaafi’iyyah keessatti barsiifameen dubbisuun barbaachisaa dha.16. Nabiyyii ﷺ irratti salawaata dubbisuu (الصَّلَاةُ عَلَى النَّبِيِّ)Tashahhuda dhumaa keessatti Nabiyyii Muhammad ﷺ irratti salawaata dubbisuun barbaachisaa dha.17. Salaama jalqabaa (التَّسْلِيمَةُ الْأُولَى)Salaata xumuruuf salaama jalqabaa godhuun ruknii dha.18. Tartiiba eeguu (التَّرْتِيبُ)Arkaana salaataa tartiiba isaanii eeguun raawwachuun barbaachisaa dha.Hubachiisa fiqihii: Matnu Abii Shujaa’ keessatti niyyatul-khuruuj — salaata keessaa bahuuf qalbii keessatti murteessuu — dabalataan tarreeffameera. Garuu ilaalcha mu’tamad kan Madhhaba Shaafi’iyyah keessatti, niyyatul-khuruuj dirqama miti. Kanaaf, kitaabota tokko tokko keessatti lakkoofsi arkaana salaataa garaagarummaa qabaachuu danda’a.3. Ragaa HadiisaaRasuulli Muhammad ﷺ akkana jedhan:صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّيHiikkaa: “Akkuma ani salaatu argitanitti salaataa.”Madda: Sahiih Al-Bukhaarii, hadiisa 631.Hadiisni kun akkaataa salaataa Rasuula ﷺ irraa barachuu fi fakkeenya isaanii hordofuun barbaachisaa ta’uu agarsiisa.Hadiisa nama salaata isaa sirriitti hin salaatin barsiisuu keessatti, Rasuulli ﷺ rukuu’a, ol ka’uu fi sujuuda keessatti tasgabbaa’uun barbaachisaa ta’uu ibsaniiru.
4. Gorsa nama salaata barachuu barbaaduuf
Salaata guyyaa guyyaa yeroo isaatti raawwadhu.Suuratu Al-Faatihaa sirriitti qara’uu baradhu.Rukuu’a, sujuuda fi taa’umsota keessatti tasgabbaa’i.Kitaaba fiqihii Shaafi’iyyah amanamaa irraa baradhu.Wantoota siif hin galle barsiisaa beekumsa qabu gaafadhu.
Xumura
Arkaana salaataa barachuun salaata sirriitti raawwachuuf gargaara. Muslima hundaaf salaata isaa sirriitti barachuunii fi akkaataa Rasuulli ﷺ itti salaatan hordofuun barbaachisaa dha.Rabbiin salaata keenya nuuf haa sirreessu; ibaadaa keenya haa qeebalu.Aamiin.
Maddoota
MaddootaMatnu Abii Shujaa’, kitaaba fiqihii Madhhaba Shaafi’iyyah.Reliance of the Traveller, kutaa f9.14.Sahiih Muslim, hadiisa 394a — Suuratu Al-Faatihaa dubbisuu.Sahiih Al-Bukhaarii, hadiisa 631 — akkaataa salaataa Rasuula ﷺ hordofuu.
PDF: Arkaana Salaataa Afaan Oromoo
Kitaaba Arkaana Salaataa kana PDF godhamee dubbisuu yookaan buufachuuf liinkii armaan gadii fayyadami.